ድስቲን ጣውላይን ብቴፍሎን ዝተሰርሑ ምዃኖም ብኸመይ ይፈልጥ?

ምብሳል ስነ-ጥበብ እዩ፣ ቅኑዕ መሳርሒታት ድማ ንኹሉ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል እዩ። ኣብ ክሽነ ኮይንካ ብእትፈትዎ ዘይተጣበቐ ጣውላታት ብሉጽ ስርሓት ምግቢ እናፈጠርካ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። እንቋቑሖ ብዘይ ጻዕሪ ይንሳፈፍ፣ ጽሬት ድማ ንፋስ እዩ። ግን፡ ነዞም ድስቲን ጣውላን ፍሉያት ዝገብሮም እንታይ ምዃኑ ትፈልጡ ዶ? ንብረት መብሰሊኻ ብሓቂ ብቴፍሎን ዝተሰርሐ እንተኾይኑ ከመይ ጌርካ ርግጸኛ ክትከውን ትኽእል?

ናይ ኣፍራዪ ምልክት ምልክት ግበር፤

እቲ ዝቐለለ መንገዲ ንመብሰሊ ምግቢኻ ቴፍሎን ሽፋን ዘለዎ እንተኾይኑ ንምፍላጥ ፍሉያት ቁልፊ ቃላት ምድላይ እዩ: 'ቴፍሎን' ወይ 'PTFE.' ስሙያት ኣፍረይቲ ንፍርያቶም ከምኡ ኢሎም ብኹርዓት ይጽውዑ። ስለዚ፡ ንዘይተጣበቐ ኣቕሑ ምግቢ ክትገዝእ ከለኻ፡ ነዞም ኣብቲ መዐሸጊ ወይ ኣብቲ ኣቕሓ ምግቢ ባዕሉ ዚርከቡ ዚሕብሩ ምልክታት ምድላይ ልምዲ ግበሮ።

ገጽ ናይቲ መብሰሊ ምግቢ መርምሩ፤

ስእላዊ ምልክታት ምዉት ምሃብ ክኸውን ይኽእል እዩ። ቴፍሎን ዝበሃል ሽፋን ብቬልቨት ዝመስል ልሙጽን ንጹህን ገጹ ፍሉጥ እዩ። ኣጻብዕትኻ ኣብ ልዕሊኡ ምስ ጎየኻዮ፡ ዘይጋገ ስልክነት ክስምዓካ እዩ። እዚ ፍሉይ ዘይተጣበቐ ገጽ ንቴፍሎን ፓን ንምብሳል ባህ ዘብልን ንምጽራይ ንፋስ ዝፈጥርን እዩ።

ነቲ ሕብሪ ተዓዘብ፤

ቴፍሎን ዝበሃል ሽፋን ብተለምዶ ብጽላሎት ጻዕዳ ወይ ክሬም ይመጽእ እዩ። ገለ ኣፍረይቲ ብዝተፈላለየ ሕብሪ ወይ ቅርጺ ስነ-ጥበባዊ መልክዕ ክውስኹ እንከለዉ፡ እቲ መሰረታዊ ንጣብ ግን ብፍሉይ ጻዕዳ ወይ ጻዕዳ ዘይኮነ ኮይኑ ይቕጽል። እዚ ሕብሪ እዚ መለለዪ ናይ ሓቀኛታት ቴፍሎን ፓን እዩ።

ብዛዕባ ምብስባስ ኣስተውዕል፤

ቴፍሎን ድልዱል ኮይኑ ግን ንመጉዳእቲ ዘይሓልፍ ኣይኮነን። ኣብ ሳእኒ ምግቢኻ ዝኾነ ምብስባስ ወይ ምብስባስ እንተተዓዚብካ፡ ኣብ ትሕቲኡ ዝተፈላለየ ሕብሪ እንተተራእዩ፡ እቲ ሽፋን ቴፍሎን ከምዘይኮነ ከመልክት ይኽእል። ቴፍሎን ሓይሉ ኣብ ምጽዋር ምጽዋር እምበር ኣብ ምሕርቃም ኣይኮነን።

ምጽዋር ሙቐት፤

ሓደ ካብቲ ፍሉይ ባህርያት ቴፍሎን ልዑል ተጻዋርነት ሙቐት እዩ። ሓቀኛታት ቴፍሎን ፓን ረሃጽ ከይሰበሩ ካብ ማእከላይ ክሳብ ልዑል ሙቐት ክሕዙ ይኽእሉ። ኣብ ርእይቶ ንምቕማጥ፡ ቴፍሎን ኣብ ልዕሊ 500 ዲግሪ ፋራናይት (260 ዲግሪ ሰንቲግሬድ) ሙቐት ምልክታት ጸቕጢ ከርኢ ይጅምር። ንብረት መብሰሊኻ ኣብ ንቡር ሙቐት ምብሳል ምፍንጫል፡ ምፍንጫል ወይ ምቕላጥ እንተ ኣርእዩ፡ ሓቅነቱ ኣብ ሕቶ ምልክት ከተእትወሉ እዋኑ እዩ።

ጉዳያት ጥዕና – ካብ ፒኤፍኦኤ ነጻ፤

ሓደ ርኡይ ጥዕናዊ ረብሓ ናይ ሓቀኛ ቴፍሎን መብሰሊ ንብረት ብተለምዶ ካብ PFOA ነጻ (Perfluorooctanoic Acid) ምዃኑ እዩ። እዚ ማለት ቴፍሎን ጣውላታትካ ንዋዒ ምስ ዝቃልዑ ጎዳእቲ ኬሚካላት ናይ ምፍናው ተኽእሎኦም ትሑት እዩ። ፒኤፍኦኤ ምስ ስክፍታታት ጥዕና ዝተኣሳሰር ንጥረ ነገር ስለዝኾነ፡ ካብ ፒኤፍኦኤ ነጻ ዝኾነ ኣቕሑ ምግቢ ምምራጽ ምቹእ ጥራይ ዘይኮነስ ንክሽነኻ ዝያዳ ውሑስ ምርጫ እዩ።

ካብ ዘይተበላሸወ ሓጺን ዝተሰርሐ ጣውላ ምስ ቴፍሎን ሽፋን:

ቴፍሎን ብዘይተጣበቐ ክእለቱ ዝኽበር ክኸውን ከሎ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ግን ኣብ ልዕሊ ዘይተበላሸወ ሓጺን ዝተሰርሐ ጣውላታት ተደሪቡ፡ ነቲ ዝበለጸ ናይ ክልቲኡ ዓለም ንምውህሃድ እዩ። እዞም ጣውላታት ፍሉይ ጽንዓት፣ ዋላ እውን ምክፍፋል ሙቐት፣ ከምኡውን ተወሳኺ ረብሓ ናይ ዘይተጣበቐ ገጽ ይህቡ።

ቀሊል ጽሬት፤

ሓደ ካብቲ ፍሉይ ዝገብሮ ቴፍሎን፡ ንምጽራይ ቀሊል ዝኾነ ባህርያቱ እዩ። እቲ ዘይተጣበቐ ገጽ ዋላ እቶም ዝኸበዱ ተረፍ መረፍ ብዘይ ጻዕሪ ከም ዝደርዙ የረጋግጽ፣ እዚ ድማ ነቲ ድስቲኻን ጣውላኻን ንምሕጻብ እተሕልፎ ግዜን ጻዕርን ይንክዮ። እዚ ምቹእነት እዚ ኣብ ክሽነ ብፍላይ ኣብ እዋን ጽዑቕ መግቢ ጸወታ ዝቕይር እዩ።

ብድሕሪ ቴፍሎን ዘሎ ሳይንስ፤

ቴፍሎንን ፍሉይ ባህርያቱን ብሓቂ ንምድናቕ፡ ቁሩብ ካብቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ሳይንስ ምርዳእ ሓጋዚ እዩ። ቴፍሎን፡ ሓጺር ትርጉም ፖሊቴትራፍሎሮኢቲሊን (PTFE) ኮይኑ፡ ስነ-ጥበባዊ ፍሎሮፖሊመር እዩ። ኣብ 1930ታት ብኬሚስት ዱፖንት ዝተማዕበለ ኮይኑ፡ ካብ ሽዑ ጀሚሩ ድማ ኣብ ኢንዱስትሪ ኣቕሑ ምግቢ ሰውራ ኣምጺኡ።

ሞለኪዩላዊ ኣቃውማ PTFE ንኽትኣምኖ ዘጸግም ትሑት ናይ ምትሕንፋጽ ምልክት (coefficient of friction) ዝውንን እዩ። ብናይ ዓለማውያን ኣዘራርባ እዚ ማለት ዝኾነ ነገር ክጣበቐሉ ዘይደሊ ነገር ስለዘየለ ንዘይተጣበቐ ኣፕሊኬሽናት ምቹእ ይገብሮ። ብተወሳኺ ንኬሚካላት ኣዝዩ ተጻዋርነት ዘለዎን መስተንክር ናይ ኤሌክትሪክ መከላኸሊ ባህርያት ዘለዎን ኮይኑ፡ በዚ ምኽንያት ድማ እዩ ቴፍሎን ኣብ ኣቕሑ ምግቢ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዝተፈላለየ ኢንዱስትርያዊ ስራሕቲ እውን ዝርከብ።

ቴፍሎን ናይ ሙቐት ተጻዋርነት፤

ኣብ ምጽዋር ሙቐት ክመጽእ ከሎ፡ ቴፍሎን ኮኾብ ኣፈጻጽማ እዩ። ካብቲ ልሙድ ኣብ ክሽነኻ እትጥቀመሉ ሙቐት ኣጸቢቑ ክጻወር ይኽእል። ብሓቂ ክርአ ከሎ፡ ከባቢ 500 ዲግሪ ፋራናይት (260 ዲግሪ ሰንቲግሬድ) ወይ ልዕሊኡ ሙቐት ክሳብ ዝበጽሕ ክበላሾ ኣይጅምርን እዩ። እዚ ንሙቐት ዝጻወር ንሰፊሕ ኣገባብ ምብሳል ካብ ምሕራር ክሳብ ምጥሓን ፍጹም ይገብሮ።

ቴፍሎን ዝበሃሉ ጣውላታት

ፍሉያት መሸጢ ነጥብታት ቴፍሎን፤

ብዙሓት መርበባት ሓበሬታ ብዛዕባ መሰረታዊ ነገራት ቴፍሎን ክዛረባ እንከለዋ፡ ነዚ ዘይተጣበቐ መስተንክር ፍሉይ ዝገብራ ገለ ፍሉያት መሸጢ ነጥብታት እነሆ፤

1. ፍሉይ ጽንዓት፦ ብቴፍሎን ዝተለበጠ ኣቕሑ ምግቢ ብነዊሕ ዕድመ ይፍለጥ። ብግቡእ ምስ እትጥቀመሉን ምስ እትሕብሕብን ንዓመታት ክጸንሕ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ንወፍሪኻ ብሉጽ ዋጋ ይህብ።

2. ብዙሕ ዕዮታት ምጥቃም፦ ቴፍሎን ዘይጣበቕ ባህርያት ኪኖ ፍራይንግ ፓን ጥራይ ዝዝርጋሕ እዩ። ኣብ ዝተፈላለዩ ኣቕሑ ክሽነ፡ ንብረት ምግቢ፡ ዋላ’ውን ንመሸፈኒ ዋፍል ሓጺንን ሰራሕቲ ሳንድዊችን ይጥቀመሉ።

3. ዋላ ምውዓይ: ቴፍሎን ሽፋን ዘለዎም ካብ ዘይተበላሸወ ሓጺን ዝተሰርሑ ጣውላታት ንጽንዓት ስቴንለስ ሓጺን ምስቲ ዘይተጣበቐ ምቕሉልነት ቴፍሎን የወሃህድዎ። እዚ ማለት ዋላ ምውዓይን ልክዕ ምቁጽጻር ምብሳልን ትረክብ።

4. ምጉዳል ኣጠቓቕማ ዘይቲ፦ ቴፍሎን ዘይጣበቕ ገጽ ብውሑድ ዘይቲ ወይ ሓርጭ ክትሰርሕ የኽእለካ፣ እዚ ድማ ጣዕሚ ከይሰዋእካ ጥዕና ዘለዎ ምብሳል የስፋሕፍሕ።

5. ሰፊሕ ምህላው፦ ብቴፍሎን ዝተለበጠ ኣቕሑ ምግቢ ብዝተፈላለየ ዋጋ ብሰፊሑ ስለዝርከብ፡ ንኹሉ ባጀት ዘለዎም ኣሰልጠንቲ ምግቢ ተበጻሒ ይገብሮ።

6. ረብሓታት ከባቢ፦ ገለ ንብረት ምግቢ ቴፍሎን ዳግማይ ንኽጥቀሙሉ ዝተዳለዉ ብምዃኖም ኣብ ከባቢ ዘለዎ ጽልዋ ይንኪ።

   
   

ኣገዳስነት ካብ ፒኤፍኦኤ ነጻ ዝኾነ ኣቕሑ ምግቢ፤

ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ፐርፍሎሮኦክታኖይክ ኣሲድ (PFOA) ዝበሃል ኣብ ምፍራይ ገለ ዘይተጣበቐ ሽፋን ዝውዕል ንጥረ ነገር፡ እንተላይ ናይ ቀደም ስሪት ቴፍሎን፡ ኣብ ጥዕና ክህልዎ ዝኽእል ሳዕቤን ስክፍታታት እናዓበየ መጺኡ። ፒኤፍኦኤ ንባዕሉ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ቴፍሎን እኳ እንተዘይሃለወ፡ ኣብ እዋን ምፍራይ ግን ብዛዕባ ምዝርጋሕ ስክፍታታት ነይሩ።

ኣብ ናይ ምግቢ ጀብሃኻ ኣብ እትጅምረሉ እዋን፡ ድስቲኻን ጣውላኻን ብቴፍሎን ዝተሰርሐ ድዩ ኣይኮነን ምፍላጥ ክቡር ፍልጠት እዩ። ንመሸፈኒታት ቴፍሎን ብመሸፈኒታት፣ ብስእሊ ምልክታትን ንሙቐት ዝጻወር ምዃኑ ብምርዳእን ናይ ምልላይ ክእለት ተዓጢቕካ፣ ኣብ ክሽነኻ ረብሓታቱ ብዓርሰ እምነት ከተስተማቕር ትኽእል። ቴፍሎን ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት፡ ጽንዓትን ፍሉይ መሸጢ ነጥብታትን ንፕሮፌሽናል ሼፋትን ኣብ ገዛ ዝሰርሑን ብሉጽ ምርጫ ይገብሮ።

ስለዚ፡ ኣብ ዝቕጽል ግዜ ካብ ቴፍሎን ፓንካ ብዘይ ጻዕሪ ዝስሕብ ባህ ዘብል ኦሜሌት ኣብ እትፈጥርሉ እዋን፡ ውሑስን ዘተኣማምንን ናይ ምብሳል ተመኩሮኻ ብሓቂ ፍሉይ ንምግባር ዝተዳለወ ብጻይ ክሽነ ከም ዘለካ ፈሊጥካ፡ ነቲ ህሞት ኣስተማቕሮ።