Uñakipañanaka: 0 Qillqiri: Sitio Editor Uñt’ayawi: 2023-05-22 Uñstayata: Sityu

Aljirinakjamax sapa kutiw kunayman yänak thaqhapxta, ukax jiwasan suma jakawisanx juk’amp sumaptañapataki. Mä ukham machaq lurawix Teflón ukax tela ukanakan apnaqañawa, ukax manchanakar jan saykatañapatakiw jach’añchasi ukatx tela jark’aqañatakiw apnaqasi. Ukampirus mä jiskt'awiw utji: '¿Kunjamsa Teflón ukax telanakanx jan kuna jan walt'awis utji?' Aka tuqitx wali sum yatxatañäni.
Warawaranakamp qhant’at alaxpacha manqhanx mochileros, alpinistas ukat pallapallanakax mä imantat heroe ukar atinisipxi, elementos ukanakat jark’aqasiñataki: PTFE tela. Aka muspharkañ tela, jan uñtasit umamp jan mantañapataki, samañapataki ukat manchanaka, aceites ukat químicos ukanakar jan saykatatapat jach’añchatawa, ukax amukiw jan jakt’kay aventureros ukanakarux jan walt’ayat terrenos ukat climas ukanakat jark’aqawayi.
Ukampis janiw taqpach lliphipirinakax qurikïkiti. 2019 maranx mä documental 'Ch'iyara Uma' sutimp uñt'atawa, ukax aka heroe ukarux juk'amp jan wali qhanampiw pintawayi, ukax jark'aqasiñ brillo manqhanx kuna jan walt'awinakas utjaspa uk uñacht'ayi. Pächasiñanaka ukat llakinakas markachirinakaruw phuqhantäna, jupanakat waljaniw uka materialat lurat isinak uchasiñajj jan kuna jan waltʼäwin uñjasiñapatak jisktʼasiñ qalltapjjäna. Qhipharux Agencia Internacional de Carcinógenos ukax PTFE ukx mä carcinógeno Clase 2B ukham uñt’ayi, mä categoría ukax riesgos potenciales ukanakat jiskht’asi ukampis janiw concluyentemente arnaqaskiti.
Jichhürunakanx jiwasan mä thakhi thaqhañaruw mantapxta: Teflon ukan lliphipikir fachada ukan chiqap yatiyäwinakap uñt’ayañataki ukat mä kutikiw amtañataki, aka jach’a anqan uñjirix kunjamtï herenciapax siski ukhamarjam jan kuna jan walt’äwin uñjasispati.

Teflón ukaxa mä marka sutiwa mä kasta polímero uñt’ata politetrafluoroetileno (PTFE). Ukax mä material uñt’atawa, ukax sartenes antiadherentes ukan apnaqatawa, ukatx industria textil ukanx Teflon ukax wali apnaqatawa tela ukanakar umaru ukhamarak manchanakar jan mantañapataki.
Estados Unidos markankir DuPont sat cheqan mä laboratorionjja, 1938 maranwa Roy Plunkett sat doctorajj jan suytʼat kunampis tinkutäna. Kunatï uñstkäna ukajja, mä suma polvo sustanciawa, qhepatjja Teflon sasaw sutichapjjäna. Aka Teflon revestimiento, oficialmente politetrafluoroetileno (PTFE) satawa, ukax wali jan jach’a jach’a tukur uñtatawa. Ukampis uñnaqanakax sallqjañjamawa.
Politetrafluoroetileno PTFE, ukaxa chiqapaxa, mä sapa lurawimpiwa jach’añchasi. Polímero ukax carbono ukat flúor ukanakampiw lurasi, ukat ukax wali muspharkañ inercia química ukaniwa. Mä juk’a arumpixa, ukax sañ muniw janiw sum químicos corrosivos ukanakamp chikt’atäkiti. Jan ukasti, chʼamampiw saytʼasi, janiw kuns lurañ munkiti ni qʼañuchasirïkiti.
Maynix jiskt'asispawa, '¿Kunatsa ukax wakisi?' Akax kawkhantix qhant'aski. Mä pachanx materiales ukanakamp phuqhantatänwa, ukax adhesión, lip’ichi jan ukax ligado ukhamawa, Teflón ukax janiw kuns yäqkiti. Aka carácter no lip’ichi, mayachata mä jisk’a coeficientes de fricción, ukaxa wali sumawa manq’a phayt’añataki revestida. Ukhamasti, kunapachatï uka alwa yuqall wawanakar phayañax jan chʼam tukusaw sartenat liwxatasi.
Ukampirus Teflon ukax janiw cocinan askinak jikxatkiti. Jach’a junt’u ch’amampi ch’amanchatapatxa, industrias ukanakax walja chiqanakanx jach’a temperaturas ukanakatakiw apnaqapxi. Chiqansa, jan corrosión ukar saykatatapatxa, yaqhip wali qhuru químicos ukanakar imañatakix wali munatawa.
Ukhamaraki, kunapachatï Teflon ukan mä patat llamktʼktan ukhaxa, wali suma luratätap laykux lliphipirjamaw jikxatasi. Configuraciones eléctricas ukanx propiedades aislantes ukanakax wali askiwa, circuitos ukat dispositivos ukanakarux jan munat flujos eléctricos ukanakat jark’aqaraki.
Ukampisa, sapa qullqix pä laduniwa. Kunapachatixa wali jach’a junt’u umampi ch’allt’ata, PTFE ukampiwa phayaña yänakaxa polímeros ukanaka chhullunkhayata. Ukax juk'akiw utji, ukampis uka q'añunakaw jaqinakar 'calentura de humo polímero' ukar puriyaspa, ukax gripe ukar amtayi. Jiwasan plumani masinakasa, uywa jamach’inaka, uka polímeros ukan q’añunakaparux juk’ampiw amuyasipxaspa.
Uka lurañ thakhipanx yaqha ch’amakaw uñstaski: ácido perfluorooctanoico (PFOA) uka apnaqaña. K’umar jakañ tuqit jaya pacha llakinakamp chikt’atax jan kuna jan walt’äwin uñjasiñapatakix ch’axwañaw utjawayi. Uka llakinak ist’asax Estados Unidos markan lurayirinakax PFOA uka lurawit juk’at juk’at chhaqtayañ amtapxäna.
Tukuyañatakix Teflon ukan sarnaqäwipax machaq lurawinakat ukhamarak adaptabilidad ukanakat uñt’ayatawa. Jan amuyt’asis jikxatatapat qalltasa, walja apnaqañkama, uka saräwipax jichha pacha materialanakan ch’amapa ukhamarak jan walt’awinakapat uñacht’ayi. Taqi kunat sipansa, jachʼa askinak churkchisa, wali amuyumpi apnaqañax jiwasanakankiwa.

Walja maranakaw Teflón ukan jan kuna jan walt’äwin uñjasiñapatakix wali ch’axwañax utjawayi. Nayraqatax janiw Teflón (PTFE) uka tuqit llakisiñax utjkänti jan ukasti mä compuesto ukaw lurañanx apnaqasi, ukax ácido perfluorooctanoico (PFOA) satawa. Aka sustanciax kunayman k’umaräñ tuqit jan walt’awinakampiw chikañchasi, ukax mä jach’a llakiw aljirinakatakix utji. Ukampirus wali askiw yatiñax 2013 maratpachax k’umaräñ tuqit ukhamarak pachamama tuqit llakisiñatw jach’a lurayirinakax PFOA uka Teflón lurañanx juk’at juk’at apnaqañx chhaqtayawayapxi.

Jichhürunakanx Teflón ukax tela ukanakan apnaqatawa, ukax jilpachx jan kuna usunïkaspas ukhamaw uñjasi, kunatix janiw PFOA ukax utjxiti. Teflon revestimiento ukax mä ch’aman tela jark’aqañawa, ukax materiales ukanakarux manchas ukar saykatañ yanapt’i ukat producto ukan jaya pacha jakañapatakiw yanapt’i. Ukax mä lurawiwa, anqankir yänakan, tapicería ukat yaqha yänakan wali askit uñjata.
PFOA ukat jithiqtatäkchisa, yaqhip llakinakax Teflon ukax tela ukan jan kuna jan walt’äwin uñjasiñapatakiw utji. Jilïr jan walt’awix kunapachatix material ukax wali jach’a temperaturas (600°F/316°C ukjat jila) ukar junt’uchatäki ukhax uñstaspawa, uka pachanx q’añunakaw mistu, ukax inhalación ukanx jan walt’ayaspawa. Ukampirus normales condiciones de uso ukanx Teflon ukamp revestido telas ukanakax janiw uka temperaturas ukar puripkiti, ukatw sapa uru apnaqañanx uka riesgox niyas jan utjkiti.
Teflón ukax tela ukanakan apnaqatawa ukax sapa uru apnaqañatakix wali askiwa. Walja askinakaw utji, manchanakar saykatañataki ukat telajj jukʼamp jaya tiempo jakañapatakiw yanaptʼi. Ukampirus taqi materiales ukanakar uñtasita, propiedades ukanakat amuyaña ukat chiqapar apnaqañax wali wakiskiriwa, ukhamat jan kuna jan walt’äwinakax utjañapataki. Nayra pachanx llakisiñanakax fabricación ukan wali wakiskir mayjt’awinakaruw puriyi, jichhürunakan apnaqktan uka Teflón ukax nayrat sipans juk’amp jan kuna usunïñapatakiw yanapt’i.
Amtañani, sapa uru apnaqktan uka yänakat yatxatañax mä fundamental paso ukhamawa, consciente consumidores ukar tukuñataki. Kunjamatix machaq lurawinakarux wali askit uñjaskakiñäni, ukax jakäwisaruw jach’anchayi, ukhamarakiw qhananchañasa, jan kuna jan walt’awinakas taqi tuqin lurañanakan ukhamarak apnaqañan ch’amanchañasa.